ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΑΡΑΧΩΒΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΣΗΜΕΡΑ

Από το Ζεμενό ως το Κορύκειον Άντρο και τη Λιάκουρα , απ’ την κοιλάδα του Πλειστού (κάτω στα πόδια της Αράχωβας) ως τους Δελφούς , η περιοχή είναι γεμάτη με αρχαίες μνήμες , απ’ τις πιο βαθύριζες της Ελληνικής Ιστορίας. Με βάση την τόσο μεγάλη ιστορία και όλες τις μακροτάξιδες ιστορικές διαδρομες δεν μενεί παρά η αρχαιολογική σκαπάνη και η ουσιαστική έρευνα να αποκαλύψουν την πραγματική ταυτότητα των άφανων αυτών πολύτιμων ιστορικών μνημείων Ας εξετάσουμε πιο συγκεκριμένα τα μνημεία αυτά : 1.ανατολικά της Αράχωβας, στη θεσή "Πάνια" , τοποθετείται κατά μια άποψη η αρχαιότατη πόλη Κυπάρισσος. Από το χάρτη της Ελλάδος του Άνθιμου Γαζή με τα αρχαία και νέα ονόματα πόλεων , που εκδόθηκε στα 1810, η Κυπάρρισσος τοποθετείται μεταξύ Αράχωβας Δελφών.

Αν κάνουμε μία ιστορική πλοόγηση η Κυπάρισσος αναφέρεται από τον Όμηρο , από τον αρχαίο ιστορικό Παυσανία (2ος μ.Χ αι.) και το Στράβωνα (67 π.Χ.-23 μ.Χ) κατ' αυτον η Κυπάρισσος “κώμη υπό τη Λυκώρεια” , πήρε το ονομά της ή από το ομώνυμο δέντρο το οποίο υπήρχε σε αυθονία στον τόπο ή κατά μία αλλη επίσης διαδεδομένη ετοιμολογία από τον Κυπάρισσο, τον αδελφό του Ορχομενού και γιό του βασιλιά Μινύα.